🕉️ 19 November 2026, Thursday · 04:18:42 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शकट (पुंलिङ्ग)

गाडी,छकडा,भार ढोने की गाड़ी

🔎 आपका लिखा रूप शकटाय = चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशकटःशकटौशकटाः
द्वितीयाशकटम्शकटौशकटान्
तृतीयाशकटेनशकटाभ्याम्शकटैः
चतुर्थीशकटायशकटाभ्याम्शकटेभ्यः
पञ्चमीशकटात् / शकटाद्शकटाभ्याम्शकटेभ्यः
षष्ठीशकटस्यशकटयोःशकटानाम्
सप्तमीशकटेशकटयोःशकटेषु
सम्बोधनहे शकटहे शकटौहे शकटाः

अर्थ: गाडी,छकडा,भार ढोने की गाड़ी
संस्कृत: शकटम् · पर्याय: अनस्

📚 अमरकोश में:
• बैलगाड़ी (२.८.५२) — पर्याय: अनस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शकट (नपुंसकलिङ्ग)

गाडी,छकडा,भार ढोने की गाड़ी

🔎 आपका लिखा रूप शकटाय = चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशकटम्शकटेशकटानि
द्वितीयाशकटम्शकटेशकटानि
तृतीयाशकटेनशकटाभ्याम्शकटैः
चतुर्थीशकटायशकटाभ्याम्शकटेभ्यः
पञ्चमीशकटात् / शकटाद्शकटाभ्याम्शकटेभ्यः
षष्ठीशकटस्यशकटयोःशकटानाम्
सप्तमीशकटेशकटयोःशकटेषु
सम्बोधनहे शकटहे शकटेहे शकटानि

अर्थ: गाडी,छकडा,भार ढोने की गाड़ी
संस्कृत: शकटम् · पर्याय: अनस्

📚 अमरकोश में:
• बैलगाड़ी (२.८.५२) — पर्याय: अनस्

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें