🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:30:59 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शकृत् (नपुंसकलिङ्ग)

मल, विष्ठा, विशेषकर जानवरों की लीद,गोबर आदि ।

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशकृत् / शकृद्शकृतीशकृन्ति
द्वितीयाशकृत् / शकृद्शकृतीशकृन्ति / शकानि
तृतीयाशक्ना / शकृताशकृद्भ्याम् / शकभ्याम्शकृद्भिः / शकभिः
चतुर्थीशक्ने / शकृतेशकृद्भ्याम् / शकभ्याम्शकृद्भ्यः / शकभ्यः
पञ्चमीशक्नः / शकृतःशकृद्भ्याम् / शकभ्याम्शकृद्भ्यः / शकभ्यः
षष्ठीशक्नः / शकृतःशक्नोः / शकृतोःशक्नाम् / शकृताम्
सप्तमीशकनि / शक्नि / शकृतिशक्नोः / शकृतोःशकृत्सु / शकसु
सम्बोधनहे शकृत् / हे शकृद्हे शकृतीहे शकृन्ति

अर्थ: मल, विष्ठा, विशेषकर जानवरों की लीद,गोबर आदि ।
संस्कृत: पर्याय: उच्चार, अवस्कर, शमल, पुरीष, गूथ

📚 अमरकोश में:
• मल (२.६.६८) — पर्याय: उच्चार, अवस्कर, शमल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें