🕉️ 23 November 2026, Monday · 04:36:14 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शक्तिधर (पुंलिङ्ग)

मज़बूत, शक्तिशाली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशक्तिधरःशक्तिधरौशक्तिधराः
द्वितीयाशक्तिधरम्शक्तिधरौशक्तिधरान्
तृतीयाशक्तिधरेणशक्तिधराभ्याम्शक्तिधरैः
चतुर्थीशक्तिधरायशक्तिधराभ्याम्शक्तिधरेभ्यः
पञ्चमीशक्तिधरात् / शक्तिधराद्शक्तिधराभ्याम्शक्तिधरेभ्यः
षष्ठीशक्तिधरस्यशक्तिधरयोःशक्तिधराणाम्
सप्तमीशक्तिधरेशक्तिधरयोःशक्तिधरेषु
सम्बोधनहे शक्तिधरहे शक्तिधरौहे शक्तिधराः

अर्थ: मज़बूत, शक्तिशाली
संस्कृत: पर्याय: कार्तिकेय, महासेन, शरजन्मन्, षडानन, पार्वतीनन्दन

📚 अमरकोश में:
• कार्तिकेय के और नाम (१.१.५०) — पर्याय: षाण्मातुर, कुमार, क्रौञ्चदारण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शक्तिधर (नपुंसकलिङ्ग)

मज़बूत, शक्तिशाली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशक्तिधरम्शक्तिधरेशक्तिधराणि
द्वितीयाशक्तिधरम्शक्तिधरेशक्तिधराणि
तृतीयाशक्तिधरेणशक्तिधराभ्याम्शक्तिधरैः
चतुर्थीशक्तिधरायशक्तिधराभ्याम्शक्तिधरेभ्यः
पञ्चमीशक्तिधरात् / शक्तिधराद्शक्तिधराभ्याम्शक्तिधरेभ्यः
षष्ठीशक्तिधरस्यशक्तिधरयोःशक्तिधराणाम्
सप्तमीशक्तिधरेशक्तिधरयोःशक्तिधरेषु
सम्बोधनहे शक्तिधरहे शक्तिधरेहे शक्तिधराणि

अर्थ: मज़बूत, शक्तिशाली
संस्कृत: पर्याय: कार्तिकेय, महासेन, शरजन्मन्, षडानन, पार्वतीनन्दन

📚 अमरकोश में:
• कार्तिकेय के और नाम (१.१.५०) — पर्याय: षाण्मातुर, कुमार, क्रौञ्चदारण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬