🕉️ 22 November 2026, Sunday · 05:46:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शतक्रतु (पुंलिङ्ग)

शत (सौ) + क्रतु (यज्ञ)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशतक्रतुःशतक्रतूशतक्रतवः
द्वितीयाशतक्रतुम्शतक्रतूशतक्रतून्
तृतीयाशतक्रतुनाशतक्रतुभ्याम्शतक्रतुभिः
चतुर्थीशतक्रतवेशतक्रतुभ्याम्शतक्रतुभ्यः
पञ्चमीशतक्रतोःशतक्रतुभ्याम्शतक्रतुभ्यः
षष्ठीशतक्रतोःशतक्रत्वोःशतक्रतूनाम्
सप्तमीशतक्रतौशतक्रत्वोःशतक्रतुषु
सम्बोधनहे शतक्रतोहे शतक्रतूहे शतक्रतवः

अर्थ: शत (सौ) + क्रतु (यज्ञ)
English: (शत॑-.) having h°-fold insight or power or a h° counsels &c., RV.; AV.; VS. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शतक्रतु (नपुंसकलिङ्ग)

शत (सौ) + क्रतु (प्रज्ञा, बुद्धि)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशतक्रतुशतक्रतुनीशतक्रतूनि
द्वितीयाशतक्रतुशतक्रतुनीशतक्रतूनि
तृतीयाशतक्रतुनाशतक्रतुभ्याम्शतक्रतुभिः
चतुर्थीशतक्रतुनेशतक्रतुभ्याम्शतक्रतुभ्यः
पञ्चमीशतक्रतुनःशतक्रतुभ्याम्शतक्रतुभ्यः
षष्ठीशतक्रतुनःशतक्रतुनोःशतक्रतूनाम्
सप्तमीशतक्रतुनिशतक्रतुनोःशतक्रतुषु
सम्बोधनहे शतक्रतु / हे शतक्रतोहे शतक्रतुनीहे शतक्रतूनि

अर्थ: शत (सौ) + क्रतु (प्रज्ञा, बुद्धि)
English: (शत॑-.) having h°-fold insight or power or a h° counsels &c., RV.; AV.; VS. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬