🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:46:33 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शतद्रु (स्त्रीलिङ्ग)

शत (सौ) + द्रु (डु लकड़ी)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशतद्रुःशतद्रूशतद्रवः
द्वितीयाशतद्रुम्शतद्रूशतद्रूः
तृतीयाशतद्र्वाशतद्रुभ्याम्शतद्रुभिः
चतुर्थीशतद्रवे / शतद्र्वैशतद्रुभ्याम्शतद्रुभ्यः
पञ्चमीशतद्रोः / शतद्र्वाःशतद्रुभ्याम्शतद्रुभ्यः
षष्ठीशतद्रोः / शतद्र्वाःशतद्र्वोःशतद्रूणाम्
सप्तमीशतद्रौ / शतद्र्वाम्शतद्र्वोःशतद्रुषु
सम्बोधनहे शतद्रोहे शतद्रूहे शतद्रवः

अर्थ: शत (सौ) + द्रु (डु लकड़ी)
संस्कृत: पर्याय: शुतुद्रि
English: ‘flowing in a h° (or numerous) branches’, N. of a river now called the Sutlej (it is the most easterly of the

📚 अमरकोश में:
• सतलुज के नाम (१.१०.३४) — पर्याय: शुतुद्रि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬