🕉️ 20 November 2026, Friday · 11:24:21 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शतपत्र (नपुंसकलिङ्ग)

कमल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशतपत्रम्शतपत्रेशतपत्राणि
द्वितीयाशतपत्रम्शतपत्रेशतपत्राणि
तृतीयाशतपत्रेणशतपत्राभ्याम्शतपत्रैः
चतुर्थीशतपत्रायशतपत्राभ्याम्शतपत्रेभ्यः
पञ्चमीशतपत्रात् / शतपत्राद्शतपत्राभ्याम्शतपत्रेभ्यः
षष्ठीशतपत्रस्यशतपत्रयोःशतपत्राणाम्
सप्तमीशतपत्रेशतपत्रयोःशतपत्रेषु
सम्बोधनहे शतपत्रहे शतपत्रेहे शतपत्राणि

अर्थ: कमल
संस्कृत: पर्याय: पद्म, नलिन, अरविन्द, महोत्पल, सहस्रपत्र

📚 अमरकोश में:
• कमल के नाम (१.१०.४०) — पर्याय: पद्म, नलिन, अरविन्द, महोत्पल, सहस्रपत्र, कमल, कुशेशय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें