🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:57:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शताक्षर (पुंलिङ्ग)

शत (सौ) + अक्षर (शिव)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशताक्षरःशताक्षरौशताक्षराः
द्वितीयाशताक्षरम्शताक्षरौशताक्षरान्
तृतीयाशताक्षरेणशताक्षराभ्याम्शताक्षरैः
चतुर्थीशताक्षरायशताक्षराभ्याम्शताक्षरेभ्यः
पञ्चमीशताक्षरात् / शताक्षराद्शताक्षराभ्याम्शताक्षरेभ्यः
षष्ठीशताक्षरस्यशताक्षरयोःशताक्षराणाम्
सप्तमीशताक्षरेशताक्षरयोःशताक्षरेषु
सम्बोधनहे शताक्षरहे शताक्षरौहे शताक्षराः

अर्थ: शत (सौ) + अक्षर (शिव)
English: of a h° syllables, ĀpŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शताक्षर (नपुंसकलिङ्ग)

शत (सौ) + अक्षर (वर्णमाला का एक अक्षर, त्र्यक्षर आदि)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशताक्षरम्शताक्षरेशताक्षराणि
द्वितीयाशताक्षरम्शताक्षरेशताक्षराणि
तृतीयाशताक्षरेणशताक्षराभ्याम्शताक्षरैः
चतुर्थीशताक्षरायशताक्षराभ्याम्शताक्षरेभ्यः
पञ्चमीशताक्षरात् / शताक्षराद्शताक्षराभ्याम्शताक्षरेभ्यः
षष्ठीशताक्षरस्यशताक्षरयोःशताक्षराणाम्
सप्तमीशताक्षरेशताक्षरयोःशताक्षरेषु
सम्बोधनहे शताक्षरहे शताक्षरेहे शताक्षराणि

अर्थ: शत (सौ) + अक्षर (वर्णमाला का एक अक्षर, त्र्यक्षर आदि)
English: of a h° syllables, ĀpŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬