🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:19:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शफोरु (पुंलिङ्ग)

शफ (पृषो.पस्य फ: " सुम) + उरु (अतिशय, अधिक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशफोरुःशफोरूशफोरवः
द्वितीयाशफोरुम्शफोरूशफोरून्
तृतीयाशफोरुणाशफोरुभ्याम्शफोरुभिः
चतुर्थीशफोरवेशफोरुभ्याम्शफोरुभ्यः
पञ्चमीशफोरोःशफोरुभ्याम्शफोरुभ्यः
षष्ठीशफोरोःशफोर्वोःशफोरूणाम्
सप्तमीशफोरौशफोर्वोःशफोरुषु
सम्बोधनहे शफोरोहे शफोरूहे शफोरवः

अर्थ: शफ (पृषो.पस्य फ: " सुम) + उरु (अतिशय, अधिक)
English: (a woman) whose thighs resemble the two divisions of a cow's hoof, Pāṇ. iv, 1, 70.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शफोरु (नपुंसकलिङ्ग)

शफ (पृषो.पस्य फ: " सुम) + उरु (अतिशय, अधिक)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशफोरुशफोरुणीशफोरूणि
द्वितीयाशफोरुशफोरुणीशफोरूणि
तृतीयाशफोरुणाशफोरुभ्याम्शफोरुभिः
चतुर्थीशफोरुणेशफोरुभ्याम्शफोरुभ्यः
पञ्चमीशफोरुणःशफोरुभ्याम्शफोरुभ्यः
षष्ठीशफोरुणःशफोरुणोःशफोरूणाम्
सप्तमीशफोरुणिशफोरुणोःशफोरुषु
सम्बोधनहे शफोरु / हे शफोरोहे शफोरुणीहे शफोरूणि

अर्थ: शफ (पृषो.पस्य फ: " सुम) + उरु (अतिशय, अधिक)
English: (a woman) whose thighs resemble the two divisions of a cow's hoof, Pāṇ. iv, 1, 70.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें