🕉️ 21 November 2026, Saturday · 02:09:39 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शमिष्ठ (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशमिष्ठःशमिष्ठौशमिष्ठाः
द्वितीयाशमिष्ठम्शमिष्ठौशमिष्ठान्
तृतीयाशमिष्ठेनशमिष्ठाभ्याम्शमिष्ठैः
चतुर्थीशमिष्ठायशमिष्ठाभ्याम्शमिष्ठेभ्यः
पञ्चमीशमिष्ठात् / शमिष्ठाद्शमिष्ठाभ्याम्शमिष्ठेभ्यः
षष्ठीशमिष्ठस्यशमिष्ठयोःशमिष्ठानाम्
सप्तमीशमिष्ठेशमिष्ठयोःशमिष्ठेषु
सम्बोधनहे शमिष्ठहे शमिष्ठौहे शमिष्ठाः

अर्थ: —
English: most active, busiest (applied to the Ṛbhus), ŚāṅkhŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शमिष्ठ (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशमिष्ठम्शमिष्ठेशमिष्ठानि
द्वितीयाशमिष्ठम्शमिष्ठेशमिष्ठानि
तृतीयाशमिष्ठेनशमिष्ठाभ्याम्शमिष्ठैः
चतुर्थीशमिष्ठायशमिष्ठाभ्याम्शमिष्ठेभ्यः
पञ्चमीशमिष्ठात् / शमिष्ठाद्शमिष्ठाभ्याम्शमिष्ठेभ्यः
षष्ठीशमिष्ठस्यशमिष्ठयोःशमिष्ठानाम्
सप्तमीशमिष्ठेशमिष्ठयोःशमिष्ठेषु
सम्बोधनहे शमिष्ठहे शमिष्ठेहे शमिष्ठानि

अर्थ: —
English: most active, busiest (applied to the Ṛbhus), ŚāṅkhŚr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें