🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:36:41 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शम्योष (पुंलिङ्ग)

शमि (फली, छीमी) + ओष (जलन, संवाह)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशम्योषःशम्योषौशम्योषाः
द्वितीयाशम्योषम्शम्योषौशम्योषान्
तृतीयाशम्योषेणशम्योषाभ्याम्शम्योषैः
चतुर्थीशम्योषायशम्योषाभ्याम्शम्योषेभ्यः
पञ्चमीशम्योषात् / शम्योषाद्शम्योषाभ्याम्शम्योषेभ्यः
षष्ठीशम्योषस्यशम्योषयोःशम्योषाणाम्
सप्तमीशम्योषेशम्योषयोःशम्योषेषु
सम्बोधनहे शम्योषहे शम्योषौहे शम्योषाः

अर्थ: शमि (फली, छीमी) + ओष (जलन, संवाह)
English: the grains or seed of a legume or pod, Āpast.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें