🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:59:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शयितवत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशयितवान्शयितवन्तौशयितवन्तः
द्वितीयाशयितवन्तम्शयितवन्तौशयितवतः
तृतीयाशयितवताशयितवद्भ्याम्शयितवद्भिः
चतुर्थीशयितवतेशयितवद्भ्याम्शयितवद्भ्यः
पञ्चमीशयितवतःशयितवद्भ्याम्शयितवद्भ्यः
षष्ठीशयितवतःशयितवतोःशयितवताम्
सप्तमीशयितवतिशयितवतोःशयितवत्सु
सम्बोधनहे शयितवन्हे शयितवन्तौहे शयितवन्तः

अर्थ: —
English: one who has lain down, gone to sleep, sleeping, asleep, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शयितवत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशयितवत् / शयितवद्शयितवतीशयितवन्ति
द्वितीयाशयितवत् / शयितवद्शयितवतीशयितवन्ति
तृतीयाशयितवताशयितवद्भ्याम्शयितवद्भिः
चतुर्थीशयितवतेशयितवद्भ्याम्शयितवद्भ्यः
पञ्चमीशयितवतःशयितवद्भ्याम्शयितवद्भ्यः
षष्ठीशयितवतःशयितवतोःशयितवताम्
सप्तमीशयितवतिशयितवतोःशयितवत्सु
सम्बोधनहे शयितवत् / हे शयितवद्हे शयितवतीहे शयितवन्ति

अर्थ: —
English: one who has lain down, gone to sleep, sleeping, asleep, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें