🕉️ 22 November 2026, Sunday · 04:39:38 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शरद्वीप (पुंलिङ्ग)

शर (पानी) + द्वीप (अप् टापू)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशरद्वीपःशरद्वीपौशरद्वीपाः
द्वितीयाशरद्वीपम्शरद्वीपौशरद्वीपान्
तृतीयाशरद्वीपेनशरद्वीपाभ्याम्शरद्वीपैः
चतुर्थीशरद्वीपायशरद्वीपाभ्याम्शरद्वीपेभ्यः
पञ्चमीशरद्वीपात् / शरद्वीपाद्शरद्वीपाभ्याम्शरद्वीपेभ्यः
षष्ठीशरद्वीपस्यशरद्वीपयोःशरद्वीपानाम्
सप्तमीशरद्वीपेशरद्वीपयोःशरद्वीपेषु
सम्बोधनहे शरद्वीपहे शरद्वीपौहे शरद्वीपाः

अर्थ: शर (पानी) + द्वीप (अप् टापू)
English: N. of an island, Hariv.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬