🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:09:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शरासन (नपुंसकलिङ्ग)

धनुष, कमान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशरासनम्शरासनेशरासनानि
द्वितीयाशरासनम्शरासनेशरासनानि
तृतीयाशरासनेनशरासनाभ्याम्शरासनैः
चतुर्थीशरासनायशरासनाभ्याम्शरासनेभ्यः
पञ्चमीशरासनात् / शरासनाद्शरासनाभ्याम्शरासनेभ्यः
षष्ठीशरासनस्यशरासनयोःशरासनानाम्
सप्तमीशरासनेशरासनयोःशरासनेषु
सम्बोधनहे शरासनहे शरासनेहे शरासनानि

अर्थ: धनुष, कमान
संस्कृत: पर्याय: धनुस्, चाप, धन्वन्, कोदण्ड, कार्मुक

📚 अमरकोश में:
• धनुष (२.८.८३) — पर्याय: धनुस्, चाप, धन्वन्, कोदण्ड, कार्मुक, इष्वास

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शरासन (पुंलिङ्ग)

धनुष, कमान

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशरासनःशरासनौशरासनाः
द्वितीयाशरासनम्शरासनौशरासनान्
तृतीयाशरासनेनशरासनाभ्याम्शरासनैः
चतुर्थीशरासनायशरासनाभ्याम्शरासनेभ्यः
पञ्चमीशरासनात् / शरासनाद्शरासनाभ्याम्शरासनेभ्यः
षष्ठीशरासनस्यशरासनयोःशरासनानाम्
सप्तमीशरासनेशरासनयोःशरासनेषु
सम्बोधनहे शरासनहे शरासनौहे शरासनाः

अर्थ: धनुष, कमान
संस्कृत: पर्याय: धनुस्, चाप, धन्वन्, कोदण्ड, कार्मुक
English: ‘shooting ar°’, N. of a son of Dhṛtarāṣṭra, MBh.

📚 अमरकोश में:
• धनुष (२.८.८३) — पर्याय: धनुस्, चाप, धन्वन्, कोदण्ड, कार्मुक, इष्वास

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें