🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:57:13 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शर्करक (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशर्करकःशर्करकौशर्करकाः
द्वितीयाशर्करकम्शर्करकौशर्करकान्
तृतीयाशर्करकेणशर्करकाभ्याम्शर्करकैः
चतुर्थीशर्करकायशर्करकाभ्याम्शर्करकेभ्यः
पञ्चमीशर्करकात् / शर्करकाद्शर्करकाभ्याम्शर्करकेभ्यः
षष्ठीशर्करकस्यशर्करकयोःशर्करकाणाम्
सप्तमीशर्करकेशर्करकयोःशर्करकेषु
सम्बोधनहे शर्करकहे शर्करकौहे शर्करकाः

अर्थ: —
English: (fr. शर्करा) g. ऋश्यादि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शर्करक (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशर्करकम्शर्करकेशर्करकाणि
द्वितीयाशर्करकम्शर्करकेशर्करकाणि
तृतीयाशर्करकेणशर्करकाभ्याम्शर्करकैः
चतुर्थीशर्करकायशर्करकाभ्याम्शर्करकेभ्यः
पञ्चमीशर्करकात् / शर्करकाद्शर्करकाभ्याम्शर्करकेभ्यः
षष्ठीशर्करकस्यशर्करकयोःशर्करकाणाम्
सप्तमीशर्करकेशर्करकयोःशर्करकेषु
सम्बोधनहे शर्करकहे शर्करकेहे शर्करकाणि

अर्थ: —
English: (fr. शर्करा) g. ऋश्यादि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें