🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:25:14 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शर्करिक (पुंलिङ्ग)

कंकरीला, बजरीदार, किरकिरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशर्करिकःशर्करिकौशर्करिकाः
द्वितीयाशर्करिकम्शर्करिकौशर्करिकान्
तृतीयाशर्करिकेणशर्करिकाभ्याम्शर्करिकैः
चतुर्थीशर्करिकायशर्करिकाभ्याम्शर्करिकेभ्यः
पञ्चमीशर्करिकात् / शर्करिकाद्शर्करिकाभ्याम्शर्करिकेभ्यः
षष्ठीशर्करिकस्यशर्करिकयोःशर्करिकाणाम्
सप्तमीशर्करिकेशर्करिकयोःशर्करिकेषु
सम्बोधनहे शर्करिकहे शर्करिकौहे शर्करिकाः

अर्थ: कंकरीला, बजरीदार, किरकिरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शर्करिक (नपुंसकलिङ्ग)

कंकरीला, बजरीदार, किरकिरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशर्करिकम्शर्करिकेशर्करिकाणि
द्वितीयाशर्करिकम्शर्करिकेशर्करिकाणि
तृतीयाशर्करिकेणशर्करिकाभ्याम्शर्करिकैः
चतुर्थीशर्करिकायशर्करिकाभ्याम्शर्करिकेभ्यः
पञ्चमीशर्करिकात् / शर्करिकाद्शर्करिकाभ्याम्शर्करिकेभ्यः
षष्ठीशर्करिकस्यशर्करिकयोःशर्करिकाणाम्
सप्तमीशर्करिकेशर्करिकयोःशर्करिकेषु
सम्बोधनहे शर्करिकहे शर्करिकेहे शर्करिकाणि

अर्थ: कंकरीला, बजरीदार, किरकिरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬