🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:21:17 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शर्करिल (पुंलिङ्ग)

कंकरीला, बजरीदार, किरकिरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशर्करिलःशर्करिलौशर्करिलाः
द्वितीयाशर्करिलम्शर्करिलौशर्करिलान्
तृतीयाशर्करिलेनशर्करिलाभ्याम्शर्करिलैः
चतुर्थीशर्करिलायशर्करिलाभ्याम्शर्करिलेभ्यः
पञ्चमीशर्करिलात् / शर्करिलाद्शर्करिलाभ्याम्शर्करिलेभ्यः
षष्ठीशर्करिलस्यशर्करिलयोःशर्करिलानाम्
सप्तमीशर्करिलेशर्करिलयोःशर्करिलेषु
सम्बोधनहे शर्करिलहे शर्करिलौहे शर्करिलाः

अर्थ: कंकरीला, बजरीदार, किरकिरा
संस्कृत: पर्याय: शर्करा

📚 अमरकोश में:
• कंकड़ (शर्करा, स्त्री॰) वाला प्रदेश (२.१.१२) — पर्याय: शार्कर, शर्करावान्, इनमें, इसी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शर्करिल (नपुंसकलिङ्ग)

कंकरीला, बजरीदार, किरकिरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशर्करिलम्शर्करिलेशर्करिलानि
द्वितीयाशर्करिलम्शर्करिलेशर्करिलानि
तृतीयाशर्करिलेनशर्करिलाभ्याम्शर्करिलैः
चतुर्थीशर्करिलायशर्करिलाभ्याम्शर्करिलेभ्यः
पञ्चमीशर्करिलात् / शर्करिलाद्शर्करिलाभ्याम्शर्करिलेभ्यः
षष्ठीशर्करिलस्यशर्करिलयोःशर्करिलानाम्
सप्तमीशर्करिलेशर्करिलयोःशर्करिलेषु
सम्बोधनहे शर्करिलहे शर्करिलेहे शर्करिलानि

अर्थ: कंकरीला, बजरीदार, किरकिरा
संस्कृत: पर्याय: शर्करा

📚 अमरकोश में:
• कंकड़ (शर्करा, स्त्री॰) वाला प्रदेश (२.१.१२) — पर्याय: शार्कर, शर्करावान्, इनमें, इसी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें