🕉️ 21 November 2026, Saturday · 05:55:29 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शर्मण्य (पुंलिङ्ग)

शरण देने वाला,प्ररक्षण देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशर्मण्यःशर्मण्यौशर्मण्याः
द्वितीयाशर्मण्यम्शर्मण्यौशर्मण्यान्
तृतीयाशर्मण्येनशर्मण्याभ्याम्शर्मण्यैः
चतुर्थीशर्मण्यायशर्मण्याभ्याम्शर्मण्येभ्यः
पञ्चमीशर्मण्यात् / शर्मण्याद्शर्मण्याभ्याम्शर्मण्येभ्यः
षष्ठीशर्मण्यस्यशर्मण्ययोःशर्मण्यानाम्
सप्तमीशर्मण्येशर्मण्ययोःशर्मण्येषु
सम्बोधनहे शर्मण्यहे शर्मण्यौहे शर्मण्याः

अर्थ: शरण देने वाला,प्ररक्षण देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शर्मण्य (नपुंसकलिङ्ग)

शरण देने वाला,प्ररक्षण देने वाला

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशर्मण्यम्शर्मण्येशर्मण्यानि
द्वितीयाशर्मण्यम्शर्मण्येशर्मण्यानि
तृतीयाशर्मण्येनशर्मण्याभ्याम्शर्मण्यैः
चतुर्थीशर्मण्यायशर्मण्याभ्याम्शर्मण्येभ्यः
पञ्चमीशर्मण्यात् / शर्मण्याद्शर्मण्याभ्याम्शर्मण्येभ्यः
षष्ठीशर्मण्यस्यशर्मण्ययोःशर्मण्यानाम्
सप्तमीशर्मण्येशर्मण्ययोःशर्मण्येषु
सम्बोधनहे शर्मण्यहे शर्मण्येहे शर्मण्यानि

अर्थ: शरण देने वाला,प्ररक्षण देने वाला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें