🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:42:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शशमात्र (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशशमात्रःशशमात्रौशशमात्राः
द्वितीयाशशमात्रम्शशमात्रौशशमात्रान्
तृतीयाशशमात्रेणशशमात्राभ्याम्शशमात्रैः
चतुर्थीशशमात्रायशशमात्राभ्याम्शशमात्रेभ्यः
पञ्चमीशशमात्रात् / शशमात्राद्शशमात्राभ्याम्शशमात्रेभ्यः
षष्ठीशशमात्रस्यशशमात्रयोःशशमात्राणाम्
सप्तमीशशमात्रेशशमात्रयोःशशमात्रेषु
सम्बोधनहे शशमात्रहे शशमात्रौहे शशमात्राः

अर्थ: —
English: ‘having the measure of a hare’, as large as a hare, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शशमात्र (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशशमात्रम्शशमात्रेशशमात्राणि
द्वितीयाशशमात्रम्शशमात्रेशशमात्राणि
तृतीयाशशमात्रेणशशमात्राभ्याम्शशमात्रैः
चतुर्थीशशमात्रायशशमात्राभ्याम्शशमात्रेभ्यः
पञ्चमीशशमात्रात् / शशमात्राद्शशमात्राभ्याम्शशमात्रेभ्यः
षष्ठीशशमात्रस्यशशमात्रयोःशशमात्राणाम्
सप्तमीशशमात्रेशशमात्रयोःशशमात्रेषु
सम्बोधनहे शशमात्रहे शशमात्रेहे शशमात्राणि

अर्थ: —
English: ‘having the measure of a hare’, as large as a hare, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬