🕉️ 19 November 2026, Thursday · 12:43:21 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शाबर (पुंलिङ्ग)

असभ्य, जंगली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशाबरःशाबरौशाबराः
द्वितीयाशाबरम्शाबरौशाबरान्
तृतीयाशाबरेणशाबराभ्याम्शाबरैः
चतुर्थीशाबरायशाबराभ्याम्शाबरेभ्यः
पञ्चमीशाबरात् / शाबराद्शाबराभ्याम्शाबरेभ्यः
षष्ठीशाबरस्यशाबरयोःशाबराणाम्
सप्तमीशाबरेशाबरयोःशाबरेषु
सम्बोधनहे शाबरहे शाबरौहे शाबराः

अर्थ: असभ्य, जंगली
संस्कृत: पर्याय: गालव, लोध्र, तिरीट, तिल्व, मार्जन

📚 अमरकोश में:
• लोध के नाम (२.४.३३) — पर्याय: गालव, लोध्र, तिरीट, तिल्व, मार्जन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शाबर (नपुंसकलिङ्ग)

असभ्य, जंगली

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशाबरम्शाबरेशाबराणि
द्वितीयाशाबरम्शाबरेशाबराणि
तृतीयाशाबरेणशाबराभ्याम्शाबरैः
चतुर्थीशाबरायशाबराभ्याम्शाबरेभ्यः
पञ्चमीशाबरात् / शाबराद्शाबराभ्याम्शाबरेभ्यः
षष्ठीशाबरस्यशाबरयोःशाबराणाम्
सप्तमीशाबरेशाबरयोःशाबरेषु
सम्बोधनहे शाबरहे शाबरेहे शाबराणि

अर्थ: असभ्य, जंगली
संस्कृत: पर्याय: गालव, लोध्र, तिरीट, तिल्व, मार्जन

📚 अमरकोश में:
• लोध के नाम (२.४.३३) — पर्याय: गालव, लोध्र, तिरीट, तिल्व, मार्जन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें