🕉️ 20 November 2026, Friday · 08:46:52 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शार्कर (पुंलिङ्ग)

चीनी का बना हुआ, शर्करामिश्रित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशार्करःशार्करौशार्कराः
द्वितीयाशार्करम्शार्करौशार्करान्
तृतीयाशार्करेणशार्कराभ्याम्शार्करैः
चतुर्थीशार्करायशार्कराभ्याम्शार्करेभ्यः
पञ्चमीशार्करात् / शार्कराद्शार्कराभ्याम्शार्करेभ्यः
षष्ठीशार्करस्यशार्करयोःशार्कराणाम्
सप्तमीशार्करेशार्करयोःशार्करेषु
सम्बोधनहे शार्करहे शार्करौहे शार्कराः

अर्थ: चीनी का बना हुआ, शर्करामिश्रित
संस्कृत: पर्याय: शर्करावत्

📚 अमरकोश में:
• कंकड़ (शर्करा, स्त्री॰) वाला प्रदेश (२.१.१२) — पर्याय: शर्करिल, शर्करावान्, इनमें, इसी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शार्कर (नपुंसकलिङ्ग)

चीनी का बना हुआ, शर्करामिश्रित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशार्करम्शार्करेशार्कराणि
द्वितीयाशार्करम्शार्करेशार्कराणि
तृतीयाशार्करेणशार्कराभ्याम्शार्करैः
चतुर्थीशार्करायशार्कराभ्याम्शार्करेभ्यः
पञ्चमीशार्करात् / शार्कराद्शार्कराभ्याम्शार्करेभ्यः
षष्ठीशार्करस्यशार्करयोःशार्कराणाम्
सप्तमीशार्करेशार्करयोःशार्करेषु
सम्बोधनहे शार्करहे शार्करेहे शार्कराणि

अर्थ: चीनी का बना हुआ, शर्करामिश्रित
संस्कृत: पर्याय: शर्करावत्

📚 अमरकोश में:
• कंकड़ (शर्करा, स्त्री॰) वाला प्रदेश (२.१.१२) — पर्याय: शर्करिल, शर्करावान्, इनमें, इसी

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें