🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:28:58 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिक्व (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिक्वःशिक्वौशिक्वाः
द्वितीयाशिक्वम्शिक्वौशिक्वान्
तृतीयाशिक्वेनशिक्वाभ्याम्शिक्वैः
चतुर्थीशिक्वायशिक्वाभ्याम्शिक्वेभ्यः
पञ्चमीशिक्वात् / शिक्वाद्शिक्वाभ्याम्शिक्वेभ्यः
षष्ठीशिक्वस्यशिक्वयोःशिक्वानाम्
सप्तमीशिक्वेशिक्वयोःशिक्वेषु
सम्बोधनहे शिक्वहे शिक्वौहे शिक्वाः

अर्थ: —
English: (fr. √ शक्) skilful, clever, artistic, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिक्व (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिक्वम्शिक्वेशिक्वानि
द्वितीयाशिक्वम्शिक्वेशिक्वानि
तृतीयाशिक्वेनशिक्वाभ्याम्शिक्वैः
चतुर्थीशिक्वायशिक्वाभ्याम्शिक्वेभ्यः
पञ्चमीशिक्वात् / शिक्वाद्शिक्वाभ्याम्शिक्वेभ्यः
षष्ठीशिक्वस्यशिक्वयोःशिक्वानाम्
सप्तमीशिक्वेशिक्वयोःशिक्वेषु
सम्बोधनहे शिक्वहे शिक्वेहे शिक्वानि

अर्थ: —
English: (fr. √ शक्) skilful, clever, artistic, AV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें