🕉️ 23 November 2026, Monday · 05:23:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिक्वन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिक्वाशिक्वानौशिक्वानः
द्वितीयाशिक्वानम्शिक्वानौशिक्वनः
तृतीयाशिक्वनाशिक्वभ्याम्शिक्वभिः
चतुर्थीशिक्वनेशिक्वभ्याम्शिक्वभ्यः
पञ्चमीशिक्वनःशिक्वभ्याम्शिक्वभ्यः
षष्ठीशिक्वनःशिक्वनोःशिक्वनाम्
सप्तमीशिक्वनिशिक्वनोःशिक्वसु
सम्बोधनहे शिक्वन्हे शिक्वानौहे शिक्वानः

अर्थ: —
English: id., RV.; TS. (accord. to Sāy. = रज्जु and तेजस्).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिक्वन् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिक्वशिक्वनीशिक्वानि
द्वितीयाशिक्वशिक्वनीशिक्वानि
तृतीयाशिक्वनाशिक्वभ्याम्शिक्वभिः
चतुर्थीशिक्वनेशिक्वभ्याम्शिक्वभ्यः
पञ्चमीशिक्वनःशिक्वभ्याम्शिक्वभ्यः
षष्ठीशिक्वनःशिक्वनोःशिक्वनाम्
सप्तमीशिक्वनिशिक्वनोःशिक्वसु
सम्बोधनहे शिक्वन् / हे शिक्वहे शिक्वनीहे शिक्वानि

अर्थ: —
English: id., RV.; TS. (accord. to Sāy. = रज्जु and तेजस्).

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬