🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:19:32 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिग्रु (पुंलिङ्ग)

गुक् च सागभाजी

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिग्रुःशिग्रूशिग्रवः
द्वितीयाशिग्रुम्शिग्रूशिग्रून्
तृतीयाशिग्रुणाशिग्रुभ्याम्शिग्रुभिः
चतुर्थीशिग्रवेशिग्रुभ्याम्शिग्रुभ्यः
पञ्चमीशिग्रोःशिग्रुभ्याम्शिग्रुभ्यः
षष्ठीशिग्रोःशिग्र्वोःशिग्रूणाम्
सप्तमीशिग्रौशिग्र्वोःशिग्रुषु
सम्बोधनहे शिग्रोहे शिग्रूहे शिग्रवः

अर्थ: गुक् च सागभाजी
संस्कृत: पर्याय: शोभाञ्जन, तीक्ष्णगन्धक, आक्षीव, मोचक

📚 अमरकोश में:
• सहजन के नाम (२.४.३१) — पर्याय: शोभांजन, तीक्ष्णगन्धक, अक्षीव, मोचक
• साग-सब्ज़ी (२.९.३५) — पर्याय: शाक, हरितक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें