🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:01:45 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिञ्जत् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिञ्जान्शिञ्जन्तौशिञ्जन्तः
द्वितीयाशिञ्जन्तम्शिञ्जन्तौशिञ्जतः
तृतीयाशिञ्जताशिञ्जद्भ्याम्शिञ्जद्भिः
चतुर्थीशिञ्जतेशिञ्जद्भ्याम्शिञ्जद्भ्यः
पञ्चमीशिञ्जतःशिञ्जद्भ्याम्शिञ्जद्भ्यः
षष्ठीशिञ्जतःशिञ्जतोःशिञ्जताम्
सप्तमीशिञ्जतिशिञ्जतोःशिञ्जत्सु
सम्बोधनहे शिञ्जन्हे शिञ्जन्तौहे शिञ्जन्तः

अर्थ: —
English: tinkling, rattling, sounding &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिञ्जत् (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिञ्जत् / शिञ्जद्शिञ्जतीशिञ्जन्ति
द्वितीयाशिञ्जत् / शिञ्जद्शिञ्जतीशिञ्जन्ति
तृतीयाशिञ्जताशिञ्जद्भ्याम्शिञ्जद्भिः
चतुर्थीशिञ्जतेशिञ्जद्भ्याम्शिञ्जद्भ्यः
पञ्चमीशिञ्जतःशिञ्जद्भ्याम्शिञ्जद्भ्यः
षष्ठीशिञ्जतःशिञ्जतोःशिञ्जताम्
सप्तमीशिञ्जतिशिञ्जतोःशिञ्जत्सु
सम्बोधनहे शिञ्जत् / हे शिञ्जद्हे शिञ्जतीहे शिञ्जन्ति

अर्थ: —
English: tinkling, rattling, sounding &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬