🕉️ 19 November 2026, Thursday · 03:28:22 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिति (पुंलिङ्ग)

श्वेत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशितिःशितीशितयः
द्वितीयाशितिम्शितीशितीन्
तृतीयाशितिनाशितिभ्याम्शितिभिः
चतुर्थीशितयेशितिभ्याम्शितिभ्यः
पञ्चमीशितेःशितिभ्याम्शितिभ्यः
षष्ठीशितेःशित्योःशितीनाम्
सप्तमीशितौशित्योःशितिषु
सम्बोधनहे शितेहे शितीहे शितयः

अर्थ: श्वेत
संस्कृत: पर्याय: कृष्ण, नील, असित, श्याम, काल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिति (स्त्रीलिङ्ग)

श्वेत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशितिःशितीशितयः
द्वितीयाशितिम्शितीशितीः
तृतीयाशित्याशितिभ्याम्शितिभिः
चतुर्थीशितये / शित्यैशितिभ्याम्शितिभ्यः
पञ्चमीशितेः / शित्याःशितिभ्याम्शितिभ्यः
षष्ठीशितेः / शित्याःशित्योःशितीनाम्
सप्तमीशितौ / शित्याम्शित्योःशितिषु
सम्बोधनहे शितेहे शितीहे शितयः

अर्थ: श्वेत
संस्कृत: पर्याय: कृष्ण, नील, असित, श्याम, काल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिति (नपुंसकलिङ्ग)

श्वेत

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशितिशितिनीशितीनि
द्वितीयाशितिशितिनीशितीनि
तृतीयाशितिनाशितिभ्याम्शितिभिः
चतुर्थीशितिने / शितयेशितिभ्याम्शितिभ्यः
पञ्चमीशितिनः / शितेःशितिभ्याम्शितिभ्यः
षष्ठीशितिनः / शितेःशितिनोः / शित्योःशितीनाम्
सप्तमीशितिनि / शितौशितिनोः / शित्योःशितिषु
सम्बोधनहे शिति / हे शितेहे शितिनीहे शितीनि

अर्थ: श्वेत
संस्कृत: पर्याय: कृष्ण, नील, असित, श्याम, काल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें