🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:17:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शितिवाल (पुंलिङ्ग)

शिति (श्वेत) + वाल (बालक, शिशु)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशितिवालःशितिवालौशितिवालाः
द्वितीयाशितिवालम्शितिवालौशितिवालान्
तृतीयाशितिवालेनशितिवालाभ्याम्शितिवालैः
चतुर्थीशितिवालायशितिवालाभ्याम्शितिवालेभ्यः
पञ्चमीशितिवालात् / शितिवालाद्शितिवालाभ्याम्शितिवालेभ्यः
षष्ठीशितिवालस्यशितिवालयोःशितिवालानाम्
सप्तमीशितिवालेशितिवालयोःशितिवालेषु
सम्बोधनहे शितिवालहे शितिवालौहे शितिवालाः

अर्थ: शिति (श्वेत) + वाल (बालक, शिशु)
English: wh°-tailed, ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शितिवाल (नपुंसकलिङ्ग)

शिति (श्वेत) + वाल (बच्चा, शिशुवत्)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशितिवालम्शितिवालेशितिवालानि
द्वितीयाशितिवालम्शितिवालेशितिवालानि
तृतीयाशितिवालेनशितिवालाभ्याम्शितिवालैः
चतुर्थीशितिवालायशितिवालाभ्याम्शितिवालेभ्यः
पञ्चमीशितिवालात् / शितिवालाद्शितिवालाभ्याम्शितिवालेभ्यः
षष्ठीशितिवालस्यशितिवालयोःशितिवालानाम्
सप्तमीशितिवालेशितिवालयोःशितिवालेषु
सम्बोधनहे शितिवालहे शितिवालेहे शितिवालानि

अर्थ: शिति (श्वेत) + वाल (बच्चा, शिशुवत्)
English: wh°-tailed, ŚBr.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬