🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:32:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिपि (पुंलिङ्ग)

पृषो.ह्रस्तः इत्वं च" प्रकाश की एक किरण

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिपिःशिपीशिपयः
द्वितीयाशिपिम्शिपीशिपीन्
तृतीयाशिपिनाशिपिभ्याम्शिपिभिः
चतुर्थीशिपयेशिपिभ्याम्शिपिभ्यः
पञ्चमीशिपेःशिपिभ्याम्शिपिभ्यः
षष्ठीशिपेःशिप्योःशिपीनाम्
सप्तमीशिपौशिप्योःशिपिषु
सम्बोधनहे शिपेहे शिपीहे शिपयः

अर्थ: पृषो.ह्रस्तः इत्वं च" प्रकाश की एक किरण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिपि (स्त्रीलिङ्ग)

त्वचा, चमड़ा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिपिःशिपीशिपयः
द्वितीयाशिपिम्शिपीशिपीः
तृतीयाशिप्याशिपिभ्याम्शिपिभिः
चतुर्थीशिपये / शिप्यैशिपिभ्याम्शिपिभ्यः
पञ्चमीशिपेः / शिप्याःशिपिभ्याम्शिपिभ्यः
षष्ठीशिपेः / शिप्याःशिप्योःशिपीनाम्
सप्तमीशिपौ / शिप्याम्शिप्योःशिपिषु
सम्बोधनहे शिपेहे शिपीहे शिपयः

अर्थ: त्वचा, चमड़ा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें