🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:17:32 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिरोधरा (स्त्रीलिङ्ग)

ग्रीवा, गरदन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिरोधराशिरोधरेशिरोधराः
द्वितीयाशिरोधराम्शिरोधरेशिरोधराः
तृतीयाशिरोधरयाशिरोधराभ्याम्शिरोधराभिः
चतुर्थीशिरोधरायैशिरोधराभ्याम्शिरोधराभ्यः
पञ्चमीशिरोधरायाःशिरोधराभ्याम्शिरोधराभ्यः
षष्ठीशिरोधरायाःशिरोधरयोःशिरोधराणाम्
सप्तमीशिरोधरायाम्शिरोधरयोःशिरोधरासु
सम्बोधनहे शिरोधरेहे शिरोधरेहे शिरोधराः

अर्थ: ग्रीवा, गरदन

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिरोधरा (पुंलिङ्ग)

ग्रीवा, गरदन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिरोधराःशिरोधरौशिरोधराः
द्वितीयाशिरोधराम्शिरोधरौशिरोधरः
तृतीयाशिरोधराशिरोधराभ्याम्शिरोधराभिः
चतुर्थीशिरोधरेशिरोधराभ्याम्शिरोधराभ्यः
पञ्चमीशिरोधरःशिरोधराभ्याम्शिरोधराभ्यः
षष्ठीशिरोधरःशिरोधरोःशिरोधराम्
सप्तमीशिरोधरिशिरोधरोःशिरोधरासु
सम्बोधनहे शिरोधराःहे शिरोधरौहे शिरोधराः

अर्थ: ग्रीवा, गरदन
English: (R.; BhP.) or शिरो—धरा, f. (MBh.; Hariv.; Kāv. &c.; ifc. f(आ). ) ‘h°-supporting’, the neck.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬