🕉️ 22 November 2026, Sunday · 07:06:44 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिलोत्थ (नपुंसकलिङ्ग)

शैलेयगन्धद्रव्य, गुग्गुल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिलोत्थम्शिलोत्थेशिलोत्थानि
द्वितीयाशिलोत्थम्शिलोत्थेशिलोत्थानि
तृतीयाशिलोत्थेनशिलोत्थाभ्याम्शिलोत्थैः
चतुर्थीशिलोत्थायशिलोत्थाभ्याम्शिलोत्थेभ्यः
पञ्चमीशिलोत्थात् / शिलोत्थाद्शिलोत्थाभ्याम्शिलोत्थेभ्यः
षष्ठीशिलोत्थस्यशिलोत्थयोःशिलोत्थानाम्
सप्तमीशिलोत्थेशिलोत्थयोःशिलोत्थेषु
सम्बोधनहे शिलोत्थहे शिलोत्थेहे शिलोत्थानि

अर्थ: शैलेयगन्धद्रव्य, गुग्गुल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिलोत्थ (पुंलिङ्ग)

शैलेयगन्धद्रव्य, गुग्गुल

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिलोत्थःशिलोत्थौशिलोत्थाः
द्वितीयाशिलोत्थम्शिलोत्थौशिलोत्थान्
तृतीयाशिलोत्थेनशिलोत्थाभ्याम्शिलोत्थैः
चतुर्थीशिलोत्थायशिलोत्थाभ्याम्शिलोत्थेभ्यः
पञ्चमीशिलोत्थात् / शिलोत्थाद्शिलोत्थाभ्याम्शिलोत्थेभ्यः
षष्ठीशिलोत्थस्यशिलोत्थयोःशिलोत्थानाम्
सप्तमीशिलोत्थेशिलोत्थयोःशिलोत्थेषु
सम्बोधनहे शिलोत्थहे शिलोत्थौहे शिलोत्थाः

अर्थ: शैलेयगन्धद्रव्य, गुग्गुल
English: growing upon rocks, produced from r° or st°, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬