🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:07:58 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिल्पकर (पुंलिङ्ग)

शिल्प (कला, ललितकला) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिल्पकरःशिल्पकरौशिल्पकराः
द्वितीयाशिल्पकरम्शिल्पकरौशिल्पकरान्
तृतीयाशिल्पकरेणशिल्पकराभ्याम्शिल्पकरैः
चतुर्थीशिल्पकरायशिल्पकराभ्याम्शिल्पकरेभ्यः
पञ्चमीशिल्पकरात् / शिल्पकराद्शिल्पकराभ्याम्शिल्पकरेभ्यः
षष्ठीशिल्पकरस्यशिल्पकरयोःशिल्पकराणाम्
सप्तमीशिल्पकरेशिल्पकरयोःशिल्पकरेषु
सम्बोधनहे शिल्पकरहे शिल्पकरौहे शिल्पकराः

अर्थ: शिल्प (कला, ललितकला) + कर (करोति, कीर्यते अनेन इति)

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬