🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:41:01 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिवताति (पुंलिङ्ग)

जिसका अन्त कल्याणकारी हो, आनन्ददायक, मंगलप्रद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिवतातिःशिवतातीशिवतातयः
द्वितीयाशिवतातिम्शिवतातीशिवतातीन्
तृतीयाशिवतातिनाशिवतातिभ्याम्शिवतातिभिः
चतुर्थीशिवतातयेशिवतातिभ्याम्शिवतातिभ्यः
पञ्चमीशिवतातेःशिवतातिभ्याम्शिवतातिभ्यः
षष्ठीशिवतातेःशिवतात्योःशिवतातीनाम्
सप्तमीशिवतातौशिवतात्योःशिवतातिषु
सम्बोधनहे शिवतातेहे शिवतातीहे शिवतातयः

अर्थ: जिसका अन्त कल्याणकारी हो, आनन्ददायक, मंगलप्रद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिवताति (स्त्रीलिङ्ग)

जिसका अन्त कल्याणकारी हो, आनन्ददायक, मंगलप्रद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिवतातिःशिवतातीशिवतातयः
द्वितीयाशिवतातिम्शिवतातीशिवतातीः
तृतीयाशिवतात्याशिवतातिभ्याम्शिवतातिभिः
चतुर्थीशिवतातये / शिवतात्यैशिवतातिभ्याम्शिवतातिभ्यः
पञ्चमीशिवतातेः / शिवतात्याःशिवतातिभ्याम्शिवतातिभ्यः
षष्ठीशिवतातेः / शिवतात्याःशिवतात्योःशिवतातीनाम्
सप्तमीशिवतातौ / शिवतात्याम्शिवतात्योःशिवतातिषु
सम्बोधनहे शिवतातेहे शिवतातीहे शिवतातयः

अर्थ: जिसका अन्त कल्याणकारी हो, आनन्ददायक, मंगलप्रद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शिवताति (नपुंसकलिङ्ग)

जिसका अन्त कल्याणकारी हो, आनन्ददायक, मंगलप्रद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिवतातिशिवतातिनीशिवतातीनि
द्वितीयाशिवतातिशिवतातिनीशिवतातीनि
तृतीयाशिवतातिनाशिवतातिभ्याम्शिवतातिभिः
चतुर्थीशिवतातिने / शिवतातयेशिवतातिभ्याम्शिवतातिभ्यः
पञ्चमीशिवतातिनः / शिवतातेःशिवतातिभ्याम्शिवतातिभ्यः
षष्ठीशिवतातिनः / शिवतातेःशिवतातिनोः / शिवतात्योःशिवतातीनाम्
सप्तमीशिवतातिनि / शिवतातौशिवतातिनोः / शिवतात्योःशिवतातिषु
सम्बोधनहे शिवताति / हे शिवतातेहे शिवतातिनीहे शिवतातीनि

अर्थ: जिसका अन्त कल्याणकारी हो, आनन्ददायक, मंगलप्रद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬