🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:46:39 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शिष्टि (स्त्रीलिङ्ग)

राज्य, शासन

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशिष्टिःशिष्टीशिष्टयः
द्वितीयाशिष्टिम्शिष्टीशिष्टीः
तृतीयाशिष्ट्याशिष्टिभ्याम्शिष्टिभिः
चतुर्थीशिष्टये / शिष्ट्यैशिष्टिभ्याम्शिष्टिभ्यः
पञ्चमीशिष्टेः / शिष्ट्याःशिष्टिभ्याम्शिष्टिभ्यः
षष्ठीशिष्टेः / शिष्ट्याःशिष्ट्योःशिष्टीनाम्
सप्तमीशिष्टौ / शिष्ट्याम्शिष्ट्योःशिष्टिषु
सम्बोधनहे शिष्टेहे शिष्टीहे शिष्टयः

अर्थ: राज्य, शासन
संस्कृत: पर्याय: अववाद, निर्देश, निदेश, शासन, आज्ञा

📚 अमरकोश में:
• आज्ञा (२.८.२६) — पर्याय: आज्ञा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें