🕉️ 20 November 2026, Friday · 10:50:15 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शीघ्रिन् (पुंलिङ्ग)

सत्वर, फुर्तीला

🔎 आपका लिखा रूप शीघ्री = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीघ्रीशीघ्रिणौशीघ्रिणः
द्वितीयाशीघ्रिणम्शीघ्रिणौशीघ्रिणः
तृतीयाशीघ्रिणाशीघ्रिभ्याम्शीघ्रिभिः
चतुर्थीशीघ्रिणेशीघ्रिभ्याम्शीघ्रिभ्यः
पञ्चमीशीघ्रिणःशीघ्रिभ्याम्शीघ्रिभ्यः
षष्ठीशीघ्रिणःशीघ्रिणोःशीघ्रिणाम्
सप्तमीशीघ्रिणिशीघ्रिणोःशीघ्रिषु
सम्बोधनहे शीघ्रिन्हे शीघ्रिणौहे शीघ्रिणः

अर्थ: सत्वर, फुर्तीला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शीघ्रिन् (स्त्रीलिङ्ग)

सत्वर, फुर्तीला

🔎 आपका लिखा रूप शीघ्री = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीघ्रीशीघ्रिनौशीघ्रिनः
द्वितीयाशीघ्रिनम्शीघ्रिनौशीघ्रिनः
तृतीयाशीघ्रिनाशीघ्रिभ्याम्शीघ्रिभिः
चतुर्थीशीघ्रिनेशीघ्रिभ्याम्शीघ्रिभ्यः
पञ्चमीशीघ्रिनःशीघ्रिभ्याम्शीघ्रिभ्यः
षष्ठीशीघ्रिनःशीघ्रिनोःशीघ्रिनाम्
सप्तमीशीघ्रिनिशीघ्रिनोःशीघ्रिषु
सम्बोधनहे शीघ्रिन्हे शीघ्रिनौहे शीघ्रिनः

अर्थ: सत्वर, फुर्तीला

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें