🕉️ 22 November 2026, Sunday · 01:39:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शीतवल्क (पुंलिङ्ग)

गूलर का पेड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीतवल्कःशीतवल्कौशीतवल्काः
द्वितीयाशीतवल्कम्शीतवल्कौशीतवल्कान्
तृतीयाशीतवल्केनशीतवल्काभ्याम्शीतवल्कैः
चतुर्थीशीतवल्कायशीतवल्काभ्याम्शीतवल्केभ्यः
पञ्चमीशीतवल्कात् / शीतवल्काद्शीतवल्काभ्याम्शीतवल्केभ्यः
षष्ठीशीतवल्कस्यशीतवल्कयोःशीतवल्कानाम्
सप्तमीशीतवल्केशीतवल्कयोःशीतवल्केषु
सम्बोधनहे शीतवल्कहे शीतवल्कौहे शीतवल्काः

अर्थ: गूलर का पेड़

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शीतवल्क (नपुंसकलिङ्ग)

गूलर का पेड़

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीतवल्कम्शीतवल्केशीतवल्कानि
द्वितीयाशीतवल्कम्शीतवल्केशीतवल्कानि
तृतीयाशीतवल्केनशीतवल्काभ्याम्शीतवल्कैः
चतुर्थीशीतवल्कायशीतवल्काभ्याम्शीतवल्केभ्यः
पञ्चमीशीतवल्कात् / शीतवल्काद्शीतवल्काभ्याम्शीतवल्केभ्यः
षष्ठीशीतवल्कस्यशीतवल्कयोःशीतवल्कानाम्
सप्तमीशीतवल्केशीतवल्कयोःशीतवल्केषु
सम्बोधनहे शीतवल्कहे शीतवल्केहे शीतवल्कानि

अर्थ: गूलर का पेड़
English: having cool bark, MW.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬