🕉️ 22 November 2026, Sunday · 10:27:57 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शीतांशु (पुंलिङ्ग)

चाँद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीतांशुःशीतांशूशीतांशवः
द्वितीयाशीतांशुम्शीतांशूशीतांशून्
तृतीयाशीतांशुनाशीतांशुभ्याम्शीतांशुभिः
चतुर्थीशीतांशवेशीतांशुभ्याम्शीतांशुभ्यः
पञ्चमीशीतांशोःशीतांशुभ्याम्शीतांशुभ्यः
षष्ठीशीतांशोःशीतांश्वोःशीतांशूनाम्
सप्तमीशीतांशौशीतांश्वोःशीतांशुषु
सम्बोधनहे शीतांशोहे शीतांशूहे शीतांशवः

अर्थ: चाँद

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शीतांशु (नपुंसकलिङ्ग)

चाँद

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीतांशुशीतांशुनीशीतांशूनि
द्वितीयाशीतांशुशीतांशुनीशीतांशूनि
तृतीयाशीतांशुनाशीतांशुभ्याम्शीतांशुभिः
चतुर्थीशीतांशुने / शीतांशवेशीतांशुभ्याम्शीतांशुभ्यः
पञ्चमीशीतांशुनः / शीतांशोःशीतांशुभ्याम्शीतांशुभ्यः
षष्ठीशीतांशुनः / शीतांशोःशीतांशुनोः / शीतांश्वोःशीतांशूनाम्
सप्तमीशीतांशुनि / शीतांशौशीतांशुनोः / शीतांश्वोःशीतांशुषु
सम्बोधनहे शीतांशु / हे शीतांशोहे शीतांशुनीहे शीतांशूनि

अर्थ: चाँद
English: c°-rayed (-ता, f.; -त्व n.), MBh.; R.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬