🕉️ 22 November 2026, Sunday · 02:58:10 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शीताकुल (पुंलिङ्ग)

शीत (मन्द, सुस्त) + आकुल (प्रभावित, प्रभावग्रस्त)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीताकुलःशीताकुलौशीताकुलाः
द्वितीयाशीताकुलम्शीताकुलौशीताकुलान्
तृतीयाशीताकुलेनशीताकुलाभ्याम्शीताकुलैः
चतुर्थीशीताकुलायशीताकुलाभ्याम्शीताकुलेभ्यः
पञ्चमीशीताकुलात् / शीताकुलाद्शीताकुलाभ्याम्शीताकुलेभ्यः
षष्ठीशीताकुलस्यशीताकुलयोःशीताकुलानाम्
सप्तमीशीताकुलेशीताकुलयोःशीताकुलेषु
सम्बोधनहे शीताकुलहे शीताकुलौहे शीताकुलाः

अर्थ: शीत (मन्द, सुस्त) + आकुल (प्रभावित, प्रभावग्रस्त)
English: benumbed with cold, frozen, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शीताकुल (नपुंसकलिङ्ग)

शीत (मन्द, सुस्त) + आकुल (आबाद जगह)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीताकुलम्शीताकुलेशीताकुलानि
द्वितीयाशीताकुलम्शीताकुलेशीताकुलानि
तृतीयाशीताकुलेनशीताकुलाभ्याम्शीताकुलैः
चतुर्थीशीताकुलायशीताकुलाभ्याम्शीताकुलेभ्यः
पञ्चमीशीताकुलात् / शीताकुलाद्शीताकुलाभ्याम्शीताकुलेभ्यः
षष्ठीशीताकुलस्यशीताकुलयोःशीताकुलानाम्
सप्तमीशीताकुलेशीताकुलयोःशीताकुलेषु
सम्बोधनहे शीताकुलहे शीताकुलेहे शीताकुलानि

अर्थ: शीत (मन्द, सुस्त) + आकुल (आबाद जगह)
English: benumbed with cold, frozen, W.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें