🕉️ 19 November 2026, Thursday · 10:27:36 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शीर्ष (नपुंसकलिङ्ग)

सुक् च वा" सिर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीर्षम्शीर्षेशीर्षाणि
द्वितीयाशीर्षम्शीर्षेशीर्षाणि
तृतीयाशीर्षेणशीर्षाभ्याम्शीर्षैः
चतुर्थीशीर्षायशीर्षाभ्याम्शीर्षेभ्यः
पञ्चमीशीर्षात् / शीर्षाद्शीर्षाभ्याम्शीर्षेभ्यः
षष्ठीशीर्षस्यशीर्षयोःशीर्षाणाम्
सप्तमीशीर्षेशीर्षयोःशीर्षेषु
सम्बोधनहे शीर्षहे शीर्षेहे शीर्षाणि

अर्थ: सुक् च वा" सिर
संस्कृत: पर्याय: उत्तमाङ्ग, शिरस्, मूर्धन्, मस्तक, कम्

📚 अमरकोश में:
• सिर (२.६.९६) — पर्याय: उत्तमांग, शिरस्, मूर्धा, मस्तक

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें