🕉️ 22 November 2026, Sunday · 11:39:04 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शीलाढ्य (पुंलिङ्ग)

शील (स्वभाव, प्रकृति) + आढ्य (सम्पन्न, समृद्ध)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीलाढ्यःशीलाढ्यौशीलाढ्याः
द्वितीयाशीलाढ्यम्शीलाढ्यौशीलाढ्यान्
तृतीयाशीलाढ्येनशीलाढ्याभ्याम्शीलाढ्यैः
चतुर्थीशीलाढ्यायशीलाढ्याभ्याम्शीलाढ्येभ्यः
पञ्चमीशीलाढ्यात् / शीलाढ्याद्शीलाढ्याभ्याम्शीलाढ्येभ्यः
षष्ठीशीलाढ्यस्यशीलाढ्ययोःशीलाढ्यानाम्
सप्तमीशीलाढ्येशीलाढ्ययोःशीलाढ्येषु
सम्बोधनहे शीलाढ्यहे शीलाढ्यौहे शीलाढ्याः

अर्थ: शील (स्वभाव, प्रकृति) + आढ्य (सम्पन्न, समृद्ध)
English: abounding in v°, most honourable, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शीलाढ्य (नपुंसकलिङ्ग)

शील (स्वभाव, प्रकृति) + आढ्य (सम्पन्न, समृद्ध)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशीलाढ्यम्शीलाढ्येशीलाढ्यानि
द्वितीयाशीलाढ्यम्शीलाढ्येशीलाढ्यानि
तृतीयाशीलाढ्येनशीलाढ्याभ्याम्शीलाढ्यैः
चतुर्थीशीलाढ्यायशीलाढ्याभ्याम्शीलाढ्येभ्यः
पञ्चमीशीलाढ्यात् / शीलाढ्याद्शीलाढ्याभ्याम्शीलाढ्येभ्यः
षष्ठीशीलाढ्यस्यशीलाढ्ययोःशीलाढ्यानाम्
सप्तमीशीलाढ्येशीलाढ्ययोःशीलाढ्येषु
सम्बोधनहे शीलाढ्यहे शीलाढ्येहे शीलाढ्यानि

अर्थ: शील (स्वभाव, प्रकृति) + आढ्य (सम्पन्न, समृद्ध)
English: abounding in v°, most honourable, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬