🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:31:03 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शुक्त (पुंलिङ्ग)

उज्ज्वल, विशुद्ध, स्वच्छ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुक्तःशुक्तौशुक्ताः
द्वितीयाशुक्तम्शुक्तौशुक्तान्
तृतीयाशुक्तेनशुक्ताभ्याम्शुक्तैः
चतुर्थीशुक्तायशुक्ताभ्याम्शुक्तेभ्यः
पञ्चमीशुक्तात् / शुक्ताद्शुक्ताभ्याम्शुक्तेभ्यः
षष्ठीशुक्तस्यशुक्तयोःशुक्तानाम्
सप्तमीशुक्तेशुक्तयोःशुक्तेषु
सम्बोधनहे शुक्तहे शुक्तौहे शुक्ताः

अर्थ: उज्ज्वल, विशुद्ध, स्वच्छ
संस्कृत: पर्याय: अम्ल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शुक्त (नपुंसकलिङ्ग)

उज्ज्वल, विशुद्ध, स्वच्छ

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुक्तम्शुक्तेशुक्तानि
द्वितीयाशुक्तम्शुक्तेशुक्तानि
तृतीयाशुक्तेनशुक्ताभ्याम्शुक्तैः
चतुर्थीशुक्तायशुक्ताभ्याम्शुक्तेभ्यः
पञ्चमीशुक्तात् / शुक्ताद्शुक्ताभ्याम्शुक्तेभ्यः
षष्ठीशुक्तस्यशुक्तयोःशुक्तानाम्
सप्तमीशुक्तेशुक्तयोःशुक्तेषु
सम्बोधनहे शुक्तहे शुक्तेहे शुक्तानि

अर्थ: उज्ज्वल, विशुद्ध, स्वच्छ
संस्कृत: पर्याय: अम्ल

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें