🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:26:47 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शुक्र (पुंलिङ्ग)

नि.कुत्वम्" शुक्रग्रह

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुक्रःशुक्रौशुक्राः
द्वितीयाशुक्रम्शुक्रौशुक्रान्
तृतीयाशुक्रेणशुक्राभ्याम्शुक्रैः
चतुर्थीशुक्रायशुक्राभ्याम्शुक्रेभ्यः
पञ्चमीशुक्रात् / शुक्राद्शुक्राभ्याम्शुक्रेभ्यः
षष्ठीशुक्रस्यशुक्रयोःशुक्राणाम्
सप्तमीशुक्रेशुक्रयोःशुक्रेषु
सम्बोधनहे शुक्रहे शुक्रौहे शुक्राः

अर्थ: नि.कुत्वम्" शुक्रग्रह
संस्कृत: पर्याय: अग्नि, वैश्वानर, वह्नि, वीतिहोत्र, धन्ञ्जय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शुक्र (नपुंसकलिङ्ग)

वीर्य

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुक्रम्शुक्रेशुक्राणि
द्वितीयाशुक्रम्शुक्रेशुक्राणि
तृतीयाशुक्रेणशुक्राभ्याम्शुक्रैः
चतुर्थीशुक्रायशुक्राभ्याम्शुक्रेभ्यः
पञ्चमीशुक्रात् / शुक्राद्शुक्राभ्याम्शुक्रेभ्यः
षष्ठीशुक्रस्यशुक्रयोःशुक्राणाम्
सप्तमीशुक्रेशुक्रयोःशुक्रेषु
सम्बोधनहे शुक्रहे शुक्रेहे शुक्राणि

अर्थ: वीर्य
संस्कृत: पर्याय: अग्नि, वैश्वानर, वह्नि, वीतिहोत्र, धन्ञ्जय

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें