🕉️ 20 November 2026, Friday · 01:26:54 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शुण्ठी (स्त्रीलिङ्ग)

सोंठ, सूखा अदरक

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुण्ठीशुण्ठ्यौशुण्ठ्यः
द्वितीयाशुण्ठीम्शुण्ठ्यौशुण्ठीः
तृतीयाशुण्ठ्याशुण्ठीभ्याम्शुण्ठीभिः
चतुर्थीशुण्ठ्यैशुण्ठीभ्याम्शुण्ठीभ्यः
पञ्चमीशुण्ठ्याःशुण्ठीभ्याम्शुण्ठीभ्यः
षष्ठीशुण्ठ्याःशुण्ठ्योःशुण्ठीनाम्
सप्तमीशुण्ठ्याम्शुण्ठ्योःशुण्ठीषु
सम्बोधनहे शुण्ठिहे शुण्ठ्यौहे शुण्ठ्यः

अर्थ: सोंठ, सूखा अदरक
संस्कृत: पर्याय: महौषध, विश्व, नागर, विश्वभेषज

📚 अमरकोश में:
• सोंठ (२.९.३८) — पर्याय: महौषध

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें