🕉️ 20 November 2026, Friday · 02:08:11 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शुभंयु (पुंलिङ्ग)

मंगलमय, सौभाग्यसूचक, भाग्यशाली, मंगलन्वित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुभंयुःशुभंयूशुभंयवः
द्वितीयाशुभंयुम्शुभंयूशुभंयून्
तृतीयाशुभंयुनाशुभंयुभ्याम्शुभंयुभिः
चतुर्थीशुभंयवेशुभंयुभ्याम्शुभंयुभ्यः
पञ्चमीशुभंयोःशुभंयुभ्याम्शुभंयुभ्यः
षष्ठीशुभंयोःशुभंय्वोःशुभंयूनाम्
सप्तमीशुभंयौशुभंय्वोःशुभंयुषु
सम्बोधनहे शुभंयोहे शुभंयूहे शुभंयवः

अर्थ: मंगलमय, सौभाग्यसूचक, भाग्यशाली, मंगलन्वित
संस्कृत: पर्याय: शुभान्वित

📚 अमरकोश में:
• शुभ से युक्त (३.१.५०) — पर्याय: शुभान्वित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शुभंयु (स्त्रीलिङ्ग)

मंगलमय, सौभाग्यसूचक, भाग्यशाली, मंगलन्वित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुभंयुःशुभंयूशुभंयवः
द्वितीयाशुभंयुम्शुभंयूशुभंयूः
तृतीयाशुभंय्वाशुभंयुभ्याम्शुभंयुभिः
चतुर्थीशुभंयवे / शुभंय्वैशुभंयुभ्याम्शुभंयुभ्यः
पञ्चमीशुभंयोः / शुभंय्वाःशुभंयुभ्याम्शुभंयुभ्यः
षष्ठीशुभंयोः / शुभंय्वाःशुभंय्वोःशुभंयूनाम्
सप्तमीशुभंयौ / शुभंय्वाम्शुभंय्वोःशुभंयुषु
सम्बोधनहे शुभंयोहे शुभंयूहे शुभंयवः

अर्थ: मंगलमय, सौभाग्यसूचक, भाग्यशाली, मंगलन्वित
संस्कृत: पर्याय: शुभान्वित

📚 अमरकोश में:
• शुभ से युक्त (३.१.५०) — पर्याय: शुभान्वित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शुभंयु (नपुंसकलिङ्ग)

मंगलमय, सौभाग्यसूचक, भाग्यशाली, मंगलन्वित

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुभंयुशुभंयुनीशुभंयूनि
द्वितीयाशुभंयुशुभंयुनीशुभंयूनि
तृतीयाशुभंयुनाशुभंयुभ्याम्शुभंयुभिः
चतुर्थीशुभंयुने / शुभंयवेशुभंयुभ्याम्शुभंयुभ्यः
पञ्चमीशुभंयुनः / शुभंयोःशुभंयुभ्याम्शुभंयुभ्यः
षष्ठीशुभंयुनः / शुभंयोःशुभंयुनोः / शुभंय्वोःशुभंयूनाम्
सप्तमीशुभंयुनि / शुभंयौशुभंयुनोः / शुभंय्वोःशुभंयुषु
सम्बोधनहे शुभंयु / हे शुभंयोहे शुभंयुनीहे शुभंयूनि

अर्थ: मंगलमय, सौभाग्यसूचक, भाग्यशाली, मंगलन्वित
संस्कृत: पर्याय: शुभान्वित

📚 अमरकोश में:
• शुभ से युक्त (३.१.५०) — पर्याय: शुभान्वित

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें