🕉️ 22 November 2026, Sunday · 03:39:59 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शुभकृत् (पुंलिङ्ग)

शुभ (मांगलिकता, कल्याण) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुभकृत् / शुभकृद्शुभकृतौशुभकृतः
द्वितीयाशुभकृतम्शुभकृतौशुभकृतः
तृतीयाशुभकृताशुभकृद्भ्याम्शुभकृद्भिः
चतुर्थीशुभकृतेशुभकृद्भ्याम्शुभकृद्भ्यः
पञ्चमीशुभकृतःशुभकृद्भ्याम्शुभकृद्भ्यः
षष्ठीशुभकृतःशुभकृतोःशुभकृताम्
सप्तमीशुभकृतिशुभकृतोःशुभकृत्सु
सम्बोधनहे शुभकृत् / हे शुभकृद्हे शुभकृतौहे शुभकृतः

अर्थ: शुभ (मांगलिकता, कल्याण) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)
English: = -कर, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शुभकृत् (नपुंसकलिङ्ग)

शुभ (मांगलिकता, कल्याण) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुभकृत् / शुभकृद्शुभकृतीशुभकृन्ति
द्वितीयाशुभकृत् / शुभकृद्शुभकृतीशुभकृन्ति / शुभकानि
तृतीयाशुभक्ना / शुभकृताशुभकृद्भ्याम् / शुभकभ्याम्शुभकृद्भिः / शुभकभिः
चतुर्थीशुभक्ने / शुभकृतेशुभकृद्भ्याम् / शुभकभ्याम्शुभकृद्भ्यः / शुभकभ्यः
पञ्चमीशुभक्नः / शुभकृतःशुभकृद्भ्याम् / शुभकभ्याम्शुभकृद्भ्यः / शुभकभ्यः
षष्ठीशुभक्नः / शुभकृतःशुभक्नोः / शुभकृतोःशुभक्नाम् / शुभकृताम्
सप्तमीशुभकनि / शुभक्नि / शुभकृतिशुभक्नोः / शुभकृतोःशुभकृत्सु / शुभकसु
सम्बोधनहे शुभकृत् / हे शुभकृद्हे शुभकृतीहे शुभकृन्ति

अर्थ: शुभ (मांगलिकता, कल्याण) + कृत् (विशेषण आदि बनते है)
English: = -कर, VarBṛS.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬