🕉️ 21 November 2026, Saturday · 08:22:50 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शुभाशुभ (नपुंसकलिङ्ग)

सुख-दुःख, भला-बुरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुभाशुभम्शुभाशुभेशुभाशुभानि
द्वितीयाशुभाशुभम्शुभाशुभेशुभाशुभानि
तृतीयाशुभाशुभेनशुभाशुभाभ्याम्शुभाशुभैः
चतुर्थीशुभाशुभायशुभाशुभाभ्याम्शुभाशुभेभ्यः
पञ्चमीशुभाशुभात् / शुभाशुभाद्शुभाशुभाभ्याम्शुभाशुभेभ्यः
षष्ठीशुभाशुभस्यशुभाशुभयोःशुभाशुभानाम्
सप्तमीशुभाशुभेशुभाशुभयोःशुभाशुभेषु
सम्बोधनहे शुभाशुभहे शुभाशुभेहे शुभाशुभानि

अर्थ: सुख-दुःख, भला-बुरा

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शुभाशुभ (पुंलिङ्ग)

सुख-दुःख, भला-बुरा

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुभाशुभःशुभाशुभौशुभाशुभाः
द्वितीयाशुभाशुभम्शुभाशुभौशुभाशुभान्
तृतीयाशुभाशुभेनशुभाशुभाभ्याम्शुभाशुभैः
चतुर्थीशुभाशुभायशुभाशुभाभ्याम्शुभाशुभेभ्यः
पञ्चमीशुभाशुभात् / शुभाशुभाद्शुभाशुभाभ्याम्शुभाशुभेभ्यः
षष्ठीशुभाशुभस्यशुभाशुभयोःशुभाशुभानाम्
सप्तमीशुभाशुभेशुभाशुभयोःशुभाशुभेषु
सम्बोधनहे शुभाशुभहे शुभाशुभौहे शुभाशुभाः

अर्थ: सुख-दुःख, भला-बुरा
English: pleasant and unpleasant, agreeable and disagreeable, prosperous and unfortunate, good and evil, Mn.; MBh. &c.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें