🕉️ 20 November 2026, Friday · 06:57:09 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शुष्मन् (पुंलिङ्ग)

मनिप्" अग्नि

🔎 आपका लिखा रूप शुष्मा = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुष्माशुष्माणौशुष्माणः
द्वितीयाशुष्माणम्शुष्माणौशुष्मणः
तृतीयाशुष्मणाशुष्मभ्याम्शुष्मभिः
चतुर्थीशुष्मणेशुष्मभ्याम्शुष्मभ्यः
पञ्चमीशुष्मणःशुष्मभ्याम्शुष्मभ्यः
षष्ठीशुष्मणःशुष्मणोःशुष्मणाम्
सप्तमीशुष्मणिशुष्मणोःशुष्मसु
सम्बोधनहे शुष्मन्हे शुष्माणौहे शुष्माणः

अर्थ: मनिप्" अग्नि
संस्कृत: अग्निः · पर्याय: अग्नि, वैश्वानर, वह्नि, वीतिहोत्र, धन्ञ्जय

📚 अमरकोश में:
• बल/शक्ति (२.८.१०२) — पर्याय: द्रविण, तरस्, सहस्, बल, शौर्य, स्थाम, शक्ति, पराक्रम, प्राण

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें