🕉️ 20 November 2026, Friday · 09:55:12 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शुष्मिन् (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप शुष्मी = प्रथमा विभक्ति, एकवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुष्मीशुष्मिनौशुष्मिनः
द्वितीयाशुष्मिनम्शुष्मिनौशुष्मिनः
तृतीयाशुष्मिनाशुष्मिभ्याम्शुष्मिभिः
चतुर्थीशुष्मिनेशुष्मिभ्याम्शुष्मिभ्यः
पञ्चमीशुष्मिनःशुष्मिभ्याम्शुष्मिभ्यः
षष्ठीशुष्मिनःशुष्मिनोःशुष्मिनाम्
सप्तमीशुष्मिनिशुष्मिनोःशुष्मिषु
सम्बोधनहे शुष्मिन्हे शुष्मिनौहे शुष्मिनः

अर्थ: —
English: roaring, rushing, RV.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शुष्मि (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

🔎 आपका लिखा रूप शुष्मी = प्रथमा विभक्ति, द्विवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशुष्मिःशुष्मीशुष्मयः
द्वितीयाशुष्मिम्शुष्मीशुष्मीन्
तृतीयाशुष्मिणाशुष्मिभ्याम्शुष्मिभिः
चतुर्थीशुष्मयेशुष्मिभ्याम्शुष्मिभ्यः
पञ्चमीशुष्मेःशुष्मिभ्याम्शुष्मिभ्यः
षष्ठीशुष्मेःशुष्म्योःशुष्मीणाम्
सप्तमीशुष्मौशुष्म्योःशुष्मिषु
सम्बोधनहे शुष्मेहे शुष्मीहे शुष्मयः

अर्थ: —
English: wind or the god of wind, L.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें