🕉️ 19 November 2026, Thursday · 09:40:04 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शूरतम (पुंलिङ्ग)

शूर (बहादुर, वीर) + तम (राहु का विशेषण)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशूरतमःशूरतमौशूरतमे
द्वितीयाशूरतमम्शूरतमौशूरतमान्
तृतीयाशूरतमेनशूरतमाभ्याम्शूरतमैः
चतुर्थीशूरतमस्मैशूरतमाभ्याम्शूरतमेभ्यः
पञ्चमीशूरतमस्मात् / शूरतमस्माद्शूरतमाभ्याम्शूरतमेभ्यः
षष्ठीशूरतमस्यशूरतमयोःशूरतमेषाम्
सप्तमीशूरतमस्मिन्शूरतमयोःशूरतमेषु
सम्बोधनहे शूरतमहे शूरतमौहे शूरतमे

अर्थ: शूर (बहादुर, वीर) + तम (राहु का विशेषण)
English: most heroic or valiant, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शूरतम (नपुंसकलिङ्ग)

शूर (बहादुर, वीर) + तम (अन्धकार)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशूरतमत् / शूरतमद्शूरतमेशूरतमानि
द्वितीयाशूरतमत् / शूरतमद्शूरतमेशूरतमानि
तृतीयाशूरतमेनशूरतमाभ्याम्शूरतमैः
चतुर्थीशूरतमस्मैशूरतमाभ्याम्शूरतमेभ्यः
पञ्चमीशूरतमस्मात् / शूरतमस्माद्शूरतमाभ्याम्शूरतमेभ्यः
षष्ठीशूरतमस्यशूरतमयोःशूरतमेषाम्
सप्तमीशूरतमस्मिन्शूरतमयोःशूरतमेषु
सम्बोधनहे शूरतमत् / हे शूरतमद्हे शूरतमेहे शूरतमानि

अर्थ: शूर (बहादुर, वीर) + तम (अन्धकार)
English: most heroic or valiant, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें