🕉️ 20 November 2026, Friday · 12:28:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शूलघ्न (पुंलिङ्ग)

शामक औषधि, वेदनाहर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशूलघ्नःशूलघ्नौशूलघ्नाः
द्वितीयाशूलघ्नम्शूलघ्नौशूलघ्नान्
तृतीयाशूलघ्नेनशूलघ्नाभ्याम्शूलघ्नैः
चतुर्थीशूलघ्नायशूलघ्नाभ्याम्शूलघ्नेभ्यः
पञ्चमीशूलघ्नात् / शूलघ्नाद्शूलघ्नाभ्याम्शूलघ्नेभ्यः
षष्ठीशूलघ्नस्यशूलघ्नयोःशूलघ्नानाम्
सप्तमीशूलघ्नेशूलघ्नयोःशूलघ्नेषु
सम्बोधनहे शूलघ्नहे शूलघ्नौहे शूलघ्नाः

अर्थ: शामक औषधि, वेदनाहर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शूलघ्न (नपुंसकलिङ्ग)

शामक औषधि, वेदनाहर

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशूलघ्नम्शूलघ्नेशूलघ्नानि
द्वितीयाशूलघ्नम्शूलघ्नेशूलघ्नानि
तृतीयाशूलघ्नेनशूलघ्नाभ्याम्शूलघ्नैः
चतुर्थीशूलघ्नायशूलघ्नाभ्याम्शूलघ्नेभ्यः
पञ्चमीशूलघ्नात् / शूलघ्नाद्शूलघ्नाभ्याम्शूलघ्नेभ्यः
षष्ठीशूलघ्नस्यशूलघ्नयोःशूलघ्नानाम्
सप्तमीशूलघ्नेशूलघ्नयोःशूलघ्नेषु
सम्बोधनहे शूलघ्नहे शूलघ्नेहे शूलघ्नानि

अर्थ: शामक औषधि, वेदनाहर

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें