🕉️ 19 November 2026, Thursday · 06:43:24 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शैक्य (पुंलिङ्ग)

एक प्रकार का गोफिया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैक्यःशैक्यौशैक्याः
द्वितीयाशैक्यम्शैक्यौशैक्यान्
तृतीयाशैक्येनशैक्याभ्याम्शैक्यैः
चतुर्थीशैक्यायशैक्याभ्याम्शैक्येभ्यः
पञ्चमीशैक्यात् / शैक्याद्शैक्याभ्याम्शैक्येभ्यः
षष्ठीशैक्यस्यशैक्ययोःशैक्यानाम्
सप्तमीशैक्येशैक्ययोःशैक्येषु
सम्बोधनहे शैक्यहे शैक्यौहे शैक्याः

अर्थ: एक प्रकार का गोफिया

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शैक्य (नपुंसकलिङ्ग)

एक प्रकार का गोफिया

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैक्यम्शैक्येशैक्यानि
द्वितीयाशैक्यम्शैक्येशैक्यानि
तृतीयाशैक्येनशैक्याभ्याम्शैक्यैः
चतुर्थीशैक्यायशैक्याभ्याम्शैक्येभ्यः
पञ्चमीशैक्यात् / शैक्याद्शैक्याभ्याम्शैक्येभ्यः
षष्ठीशैक्यस्यशैक्ययोःशैक्यानाम्
सप्तमीशैक्येशैक्ययोःशैक्येषु
सम्बोधनहे शैक्यहे शैक्येहे शैक्यानि

अर्थ: एक प्रकार का गोफिया
English: (fr. शिक्य) suspended in the loop of a yoke (or m. ‘a kind of sling’ MBh. ii, 1916), Uṇ. v, 16 Sch.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें