🕉️ 22 November 2026, Sunday · 08:05:18 AM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

शैक्ष्य (नपुंसकलिङ्ग)

अधिगम, प्रवीणता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैक्ष्यम्शैक्ष्येशैक्ष्याणि
द्वितीयाशैक्ष्यम्शैक्ष्येशैक्ष्याणि
तृतीयाशैक्ष्येणशैक्ष्याभ्याम्शैक्ष्यैः
चतुर्थीशैक्ष्यायशैक्ष्याभ्याम्शैक्ष्येभ्यः
पञ्चमीशैक्ष्यात् / शैक्ष्याद्शैक्ष्याभ्याम्शैक्ष्येभ्यः
षष्ठीशैक्ष्यस्यशैक्ष्ययोःशैक्ष्याणाम्
सप्तमीशैक्ष्येशैक्ष्ययोःशैक्ष्येषु
सम्बोधनहे शैक्ष्यहे शैक्ष्येहे शैक्ष्याणि

अर्थ: अधिगम, प्रवीणता

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

शैक्ष्य (पुंलिङ्ग)

अधिगम, प्रवीणता

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाशैक्ष्यःशैक्ष्यौशैक्ष्याः
द्वितीयाशैक्ष्यम्शैक्ष्यौशैक्ष्यान्
तृतीयाशैक्ष्येणशैक्ष्याभ्याम्शैक्ष्यैः
चतुर्थीशैक्ष्यायशैक्ष्याभ्याम्शैक्ष्येभ्यः
पञ्चमीशैक्ष्यात् / शैक्ष्याद्शैक्ष्याभ्याम्शैक्ष्येभ्यः
षष्ठीशैक्ष्यस्यशैक्ष्ययोःशैक्ष्याणाम्
सप्तमीशैक्ष्येशैक्ष्ययोःशैक्ष्येषु
सम्बोधनहे शैक्ष्यहे शैक्ष्यौहे शैक्ष्याः

अर्थ: अधिगम, प्रवीणता
English: (v.l. for शैक्ष) conformable to right teaching or to rule, correct, MBh.

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें